Basiswaarden

Een samenleving kan maar echt rechtvaardig en duurzaam zijn als ze is gebaseerd op een aantal basiswaarden die eenvoudig en begrijpelijk zijn voor ieder mens met gezond verstand. Zelfbeschikkingsrecht van de mens vormt een onderdeel van de voorgestelde basiswaarden. Zelfbeschikking komt tot uitdrukking in de 3 basisrechten of fundamentele rechten. Dit zijn rechten die ieder mens van bij geboorte heeft en door niemand (geen persoon, groep of overheid) kunnen toegekend of afgenomen worden. Er is ook niemand anders nodig om ze in te vullen: “ieder mens kan op basis van deze fundamentele rechten gezondheid, welvaart, welzijn en geluk nastreven en verwezenlijken zonder in strijd te zijn met dezelfde betrachtingen van anderen”. In dat opzicht verschillen ze van tal van andere ‘rechten op’, die eerder een claim zijn en slechts ingevuld kunnen worden door afbreuk van de basisrechten. Maar daarenboven zijn nog enkele andere waarden belangrijk: menselijke waardigheid en duurzaamheid in relatie met onze planeet.

banner-stijnvanhulle-Tom Nijs--4

Waarde 1: Recht van leven

Ieder mens  heeft recht van leven, van fysiek welzijn, integriteit en het recht om dit te verdedigen. Niemand kan of mag leven nemen of beschadigen: noch een ander individu, noch een groep, noch de overheid in welke hoedanigheid dan ook (ook niet ‘in het algemeen belang’). Het nemen van iemands leven is moord. Dit houdt ook in dat de doodstraf in geen enkel geval aanvaardbaar is. Maar ook niet het bewust ‘uitschakelen’ van vermeende criminelen of terroristen door de overheid.

Waarde 2: Recht van vrijheid

Ieder mens heeft het recht van vrijheid en het recht om die vrijheid te verdedigen. Niemand kan of mag die vrijheid afnemen of beperken: noch een ander individu, noch een groep, noch de overheid in welke hoedanigheid dan ook (ook niet ‘in het algemeen belang’). Het beperken of wegnemen van iemands vrijheid is slavernij. Heel wat sociaal-maatschappelijke constructies vandaag zijn een vorm van slavernij (een voorbeeld daarvan zijn de lucratieve bedrijfsovernames waarbij geen inspraak is van het personeel).

Waarde 3: Recht van bezit

Ieder mens heeft het recht van bezit en het recht om dat bezit te verdedigen. Niemand kan of mag dat bezit afnemen: noch een ander individu, noch een groep, noch de overheid in welke hoedanigheid dan ook (ook niet ‘in het algemeen belang’). Het nemen van iemand anders bezit is diefstal. Toch zijn er ook grenzen aan het verzamelen van bezit: wanneer hetgeen een individu of een groep zoveel verzameld dat anderen niet meer de mogelijkheid hebben in vrijheid en onafhankelijkheid te leven of wanneer de duurzaamheid van de planeet in het gedrang komt. Momenteel bevinden we ons in een situatie waarin een selecte groep buitensporig veel bezitten en een heel grote groep een armoedig bestaan leiden. Bovendien beschikt de overheid over de macht systematisch bezit van de bevolking te ontnemen voor eigen doelstellingen of die van specifieke (belangen-)groepen. Zo zijn belastingswijzigingen, specifieke taksen en subsidies maar ook onteigeningen een vorm van ‘wettelijk’ afnemen van (meer) bezit van de mensen.

Deze 3 rechten zijn prachtig weergegeven in “De filosofie van de vrijheid: Zelfbeschikking.”

Waarde 4: Menselijke waardigheid

Ieder mens heeft van waardigheid, om gehoord en ernstig genomen te worden als volwassen mens die over al zijn mogelijkheden beschikt. Daarnaast heeft ook de mens die (nog) niet of niet meer zelfstandig over zijn mogelijkheden beschikt recht op waardigheid en respect om als mens behandeld te worden. Waardigheid komt in de maatschappij vandaag in het gedrang door tal van systemen, procedures en een onstuitbare opgang van technologie. Deze vierde waarde is aanvullend op het zelfbeschikkingsrecht omdat ze ook aan de zwakkeren in de samenleving een stem en plek geeft.

Waarde 5: Duurzame toekomst van en op onze planeet

Ieder mens heeft recht van een duurzame toekomst op onze planeet, onafhankelijk van zijn persoonlijke mogelijkheden. In evenwicht en harmonie leven met de natuur is in veel opzichten vanzelfsprekend. De drie-eenheid “politiek, economie en financiën” zorgt er echter voor dat we de aarde uitputten en onze toekomst op het spel zetten. Rekening houden met de beperktheid en kwetsbaarheid van onze planeet zorgt voor duurzaamheid.

In de samenleving van vandaag wordt op vlak van de basisrechten een andere moraal gehanteerd door individuen of groepen onderling en overheidsinstanties. De overheid maakt systematisch gebruik van middelen om – in bepaalde gevallen – leven te nemen, mensen geheel of gedeeltelijk hun vrijheid te beroven of hun bezittingen te  ontnemen. Hierbij wordt de wederkerigheid niet gerespecteerd doordat de overheid over de machtsmiddelen beschikt om – zelfs met geweld – dat te nemen wat ze goedvindt. Vaak gebeurt dit onder het mom van ‘het algemeen belang’.

Anderzijds laat ‘het respecteren van basiswaarden’ toe om overeenkomsten, sociale of andere contracten te sluiten in volledige onderlinge overeenstemming en vrijwilligheid tussen mensen onderling, tussen mensen en groepen of tussen mensen en een gemeenschap.

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.